Aan de Slag met Artisan: Impasto

Recent onderzoek ik het schilderen met dikkere verflagen en impasto technieken. Door de hoeveelheid verf op het doek sterk te vermeerderen ontstaan verflagen en verftoetsen die samen een dikke structuur vormen. Hierdoor kunnen sterke realistische effecten worden bereikt zoals materiaaluitdrukking of scherpte-diepte. Ook kan de aandacht in het bijzonder op handschrift en expressie worden gevestigd, zoals we bijvoorbeeld kennen bij het werk van Van Gogh. Olieverf is op zich het meest geschikt voor impasto technieken door de viscositeit en droogtijd. Ik ga aan de slag met Artisan waterafdunbare olieverf en Impastomedium. Bij schilderen met grote hoeveelheden olieverf is het namelijk erg prettig om geen oplosmiddelen te hoeven gebruiken.

Techniek

Impasto (het Italiaanse woord voor deeg) is een schildertechiek, waarbij de verf in dikke lagen wordt aangebracht. Vaak wordt de verf direct uit de tube op een paletmes aangebracht en worden kleuren pas op het doek gemengd. Er kan uiteraard ook verf worden vermengd op het palet, zolang deze maar niet vloeibaar wordt. Door de dikke verf op het doek of paneel te bewerken, te duwen en richting te geven, geeft men deze laag een extra dimensie. Met het paletmes kan er ook weer in de laag worden gekrast of verf worden verwijderd. Zet maar eens dikke lagen op de voorgrond en transparante lagen op de achtergrond om diepte te suggereren, of boots de structuur van een materiaal na door deze sculpturaal te schilderen.

Impasto Medium

Het aanbrengen van een impasto verflaag werkt het beste door een medium toe te voegen. Dit medium is een verdikkingsmiddel dat men aan de olieverf toevoegt door het goed met de verf te vermengen met een paletmes. Het zorgt voor een olieverf met veel meer body, welke niet in elkaar zakt. Het bewerkstelligt tevens een snellere droging van dikke verfstructuren en toetsen. Dit laatste is een belangrijk gegeven, omdat bij dikke lagen olieverf bestaande uit meerdere pigmenten de kans op craqueleren groot is door de langzame droging. Verschillende pigmenten hebben namelijk verschillende droogtijden. Als de gehele laag handdroog is, kan men zelfs weer transparante glacislagen aanbrengen op zo’n dikke structuur, zolang de nieuwe laag maar “vetter” is (meer olie bevat) dan de vorige. De regel “vet over mager” dient altijd in acht te worden genomen bij het gebruik van olieverf.

Het werkblad

De keuze voor Artisan

Mijn schilderijen met impastotechniek zet ik altijd op met penselen, waarna ik langzaam overschakel op het gebruik van paletmes. Het reinigen van grote kwasten, kan nog wel eens een aardige klus zijn. Bij reguliere olieverf heeft een schilder dan redelijk wat oplosmiddelen nodig om alle verf te verwijderen. Ook tijdens het schilderen gebruikt men bij grote, expressieve doeken gemakkelijk veel meer oplosmiddel. Gebruikt men Artisan, dan kunnen alle gebruikte materialen gewoon met water en zeep worden gereinigd én men heeft bij het schilderen zelf ook geen oplosmiddelen nodig.
Voor het verwerken, verdunnen en het aanpassen van de eigenschappen van Artisan zijn er vele mediums op de markt. Deze bevatten tevens geen vluchtige stoffen en er wordt aangeraden om deze vooral te gebruiken in het schilderproces. Bij het schilderij dat ik aan het maken ben, maak ik gebruik van penselen, verf, verdunner, sneldrogend medium, lijnolie en Impasto medium van Artisan.

Aan de slag

Als onderwerp voor mijn schilderij heb ik gekozen voor een structuur van herfstbladeren. De imprimatura heb ik aangebracht met een mengsel van Cadmium Red Hue en Raw Umber. Middels een raster zet ik globaal de eerste vormen op de plek met een donkere variant van deze tint, waarbij ik op het doek steeds het midden van de zijdes als referentiepunt blijf markeren.

Een raster op de schets en marekeringen op het doek.

De Artisan verdunner is zeer geschikt in de opzetfase, waarbij tijdens het zoeken en schetsen dunne en transparante lijnen en vlakken gewenst zijn. Door steeds meer olie en sneldrogend medium toe te voegen in volgende lagen, wordt de aangebrachte olieverflaag steeds vettiger, krijg meer body en komt zo “mooier” in de verf te zitten.

De opzet met Artisan verf en verdunner.
`Vette`olieverf door het gebruik van standolie.

Als ik voor mijn gevoel wat grip heb gekregen op de compositie begin ik al vrij snel met het aanbrengen van dikkere olieverf met behulp van een paletmes. Dan breng ik de groene en gele tinten aan en na iedere stap haal ik steeds de donkerste partijen weer op met een mengsel van Burnt Umber, Prussian Blue en Cadmium Red Hue.

Vervolgens maak ik mengsels van olieverf met impastomedium en door steeds meer verf aan te brengen
over het gehele doek ontstaat er meer vorm. Zou ik nu nog delen willen corrigeren, dan heb ik echt flinke hoeveelheden verf nodig.

Het gebruik van Artisan Impasto medium

Ik laat het doek hierna even met rust.

De uitwerking

Als ik enkele dagen later het doek weer op de ezel zet is de verflaag iets opgedroogd en stugger geworden, zodat ik gemakkelijk een nieuwe laag kan zetten. Met dikke klodders olieverf vermengd met impastomedium breng ik details in verschillende tinten aan. Ook pak ik af en toe weer het penseel om details aan te brengen, delen te vervagen, of om een ander type vorm te krijgen. Zo werk ik het doek af en zet met diverse paletmessen verschillende vormen in vele richtingen. Voor de takjes zet ik met een ander paletmes hele repen verf op de rand van mijn paletmes om deze direct in en op de dikke verfstructuur te duwen,

Het optische effect van een werkelijkheid is uiteindelijk ontstaan door gelaagdheid, hooglichten die schaduwen werpen op het doek door de impasto techniek en de structuur van de verf die de textuur van de bladeren zelf nabootst. Uiteindelijk bestaat het doek uit een prachtige, sculpturale, doorwerkte verflaag van dikke, glanzende, vermengde Artisan, dat in alle abstractie al interessant is om naar te kijken.

Een prachtige verflaag

 

FacebooktwitterFacebooktwitter

Gerelateerd