Aan de Slag met Vernis

Als het schilderwerk erop zit en het eindresultaat op de ezel prijkt, rest het een schilder nog na te denken over het vernissen van het schilderij. Waarom zou men een werk vernissen en is het eigenlijk wel noodzakelijk? Welke vernis heeft men nodig en hoe dient men vernis aan te brengen? Welke regels dient men in acht te houden bij het vernissen?

Ik heb het een ander voor u op een rijtje gezet.

Functie

Vernissen kunnen globaal worden opgedeeld in 2 soorten: tussenvernissen en slotvernissen.

Tussenvernissen horen eigenlijk nog bij het schilderproces; zo wordt een tussenvernis gebruikt om opgedroogde onderschilderingen weer van een laag te voorzien waarin kan worden gewerkt en is een retoucheervernis geschikt om gedroogde delen te corrigeren.

Slotvernissen worden toegepast na het schilderproces, als de verflaag goed is uitgedroogd.

Meestal wordt een slotvernis aangebracht ter bescherming van de verflaag tegen verkleuring door UV in het zonlicht of tegen vocht, schimmel, rookaanslag etc.

Een UV vernis absorbeert de UV uit het zonlicht en kan de verflaag zo niet bereiken en aantasten. Na tientallen jaren zal een vernis verzadigd zijn en kan dan geen UV meer absorberen; het is dan zaak de vernislaag te verwijderen met een oplosmiddel en een nieuwe aan te brengen.

Door een werk te vernissen kan vuil nooit op de verflaag zelf terechtkomen.  Is de vernislaag echt heel erg verontreinigd, dan kan men deze dus verwijderen en vervangen.

Een vernis kan ook dienen om matte en glanzende delen te verbinden; plekken die zijn ingeschoten kunnen worden opgehaald met een vernis. Na een vernislaag ogen donkere delen altijd mooi diep en uiterst donker, uiterst lichte delen worden vaak iets afgezwakt en nuances worden mooi zichtbaar. Verf krijgt haar oorspronkelijk briljantie terug door een vernislaag aan te brengen.

Glans of Mat?

Of men een glansvernis of een matvernis kiest is een kwestie van smaak, maar ook het karakter van het werk zelf kan meewegen in deze keuze. Het is zelfs mogelijk om glansvernissen en matvernissen met elkaar te vermengen om een gewenste glansgraad te bereiken.

Men kan een vernis verdunnen met terpentijn om deze vet of magerder te maken, al naar gelang de onderlaag.

Vernis is ook op te brengen in meerdere lagen. Echter over een matte vernislaag kan geen volgende vernislaag worden aangebracht; over een glanzende vernis kan dit wel.Het is aan te raden, als u een schilderij mat wil vernissen, eerst een dunne laag glanzende vernis aan te brengen als basis voor de matte slotlaag.

 Condities

Zorg bij het vernissen altijd voor een stofvrije ruimte, zodat er geen vuil, pluis of stof kan neerdalen op de vernislaag en zich hierin kan hechten. Ook dient de ruimte te worden geventileerd; vernis bevat vluchtige oplosmiddelen die niet de hele tijd mogen worden ingeademd. Het is aan te raden in één keer meerdere werken te vernissen, aangezien er zo het minste vernis wordt verspild en er relatief het minste vervuiling wordt veroorzaakt. Zorg voor een kamertemperatuur, omdat vernissen in extreem koude of warme ruimtes voor een instabiele vernislaag zorgt.

Ondergrond

Bij het vernissen van een olieverfschilderij dient men minstens een jaar droogtijd in acht te nemen voordat men een vernislaag aanbrengt. Bij werk bestaande uit zeer dunne lagen olieverf kan een half jaar soms ook voldoen en bij dik geschilderde werken kan zelfs een veel langere tijd vereist zijn. Al lijkt een schilderij (hand)droog, het kan zijn dat onderlagen of het binnenste van een verfklodder nog nat zijn. Bij dikke verfklodders vormt er zich vaak een vlies op de verf die uitdroogt. Doordat er nog maar weinig zuurstof de kern kan bereiken, droogt zo’n klodder vaak langzamer dan men in eerste instantie zou kunnen denken. Vernist men een verflaag die nog niet droog is, dan zal deze onderlaag nog bewegen en een gedroogde vernislaag doen craqueleren.

 

Benodigdheden

Om te vernissen heeft men nodig: vernis, een kom (plastic lost op!), een brede en zachte kwast, een pot met oplosmiddel (terpentijn, terpentine of Sans Odor), een lap, reinigingsmiddelen.

 

Schilderij verniskwasten vernis oplosmidel kom

 

De kwast dient gemaakt te zijn van zachte haren zoals marter, zodat er geen krassen op het schilderij komen. Tegenwoordig zijn er erg mooie kwasten verkrijgbaar die een mix bevatten van kunststof haren en natuurlijke haren. Ze zijn erg zacht en tevens veerkrachtig en sterk.

Ik gebruik hier een Sceptre Gold II Waspenseel 2” en een Monarch Glazing Brush 1”  van Winsor & Newton.

Aan de slag

Leg het werk waterpas op een werkblad, zodat de vernislaag zich egaal en uniform kan uitspreiden. Neem het schilderij eerst af met een stofdoek en zorg dat deze schoon is. Eventueel kan het schilderij ook met een beetje terpentijn worden afgenomen om deze te ontvetten. Vul de kwast goed met vernis en strijk al het overtollige vernis af tegen de container. Bestrijk eerst de randen van het werk met vernis en werk dan systematisch het gehele schilderij af door alle streken in dezelfde richting te plaatsen van de ene naar de ander zijde. Het is aan te raden de streken van boven naar onder te zetten (in plaats van in de breedte) in verband met reflectie van het daglicht.

 

Winsor&Newton Glanzende Vernis in poreseleinen kom
Strijk de overtollige vernis van de kwast.

 

Begin met het instrijken van de randen,

 

In combinatie met een goed gevulde kwast zullen dadelijk geen streken meer te zien zijn.

Doordat de vernis een beetje uitvloeit lopen de banen in elkaar over en vormen één geheel.

 

Belletjes lossen vanzelf op

 

Als men tijdens het vernissen regelmatig rakelings over het schilderij heen kijkt, is in het scheerlicht goed zichtbaar of er eventueel een stukje is vergeten.

Kijk tijdens het vernissen ook regelmatig rakelings over het schilderij heen

 

Spoel na afloop de kwast uit in een pot met oplosmiddel en strijk de kwast uit tegen de rand. Met water en zeep of penseelreiniger kan het laatste beetje vernis dan uit de kwast worden gehaald. Droog de kwast en breng de haren weer in juist vorm, zodat deze correct opdroogt. Bewaar  kwasten het liefst staand in een pot met de haren de lucht in, deze raken dan niet uit vorm. Ook is het aan te raden de kwasten te bewaren in een stofvrije ruimte zoals een kast of lade, zodat er zich geen stof kan nestelen dat later weer in een vernislaag terecht komt. Geef uiteindelijk de vernislaag de tijd om te drogen. Binnen enkele uren zal deze niet meer plakken en handdroog zijn.

 

Na een vernislaag ogen donkere delen altijd mooi diep en uiterst donker..

Na drie tot 6 weken is de vernislaag helemaal uitgehard.

FacebooktwitterFacebooktwitter

Lees Ook