Aan de slag met wit

Iedere schilder heeft eigen gebruiken, voorkeuren en methodes van werken; maar allen gebruiken wit. Het is de verf die een gemiddelde kunstenaar zelfs het meest verbruikt.

Gedurende de afgelopen eeuwen heeft het wit dat een kunstenaar gebruikt een rijke ontwikkeling doorgemaakt. Sommige varianten hebben de tand des tijds doorstaan en zijn al eeuwen op de markt. Anderen hebben het veld moeten ruimen, omdat zij niet goed genoeg bleken te zijn of inmiddels verboden worden door Europese regelgeving.

Wanneer gebruikt men nu welke soort wit? En waar dient een schilder rekening mee te houden bij het gebruik van wit? Ik heb het voor u op een rijtje gezet.

 

Van links naar rechts Iridescent White, Titanium White
Zinc White, Underpainting White,Transparent White, Flake White Hue
met steeds eronder vermengd met Alizarine Crimson

 

De drager

De meeste witten van Winsor & Newton zijn gewreven met saffloerolie, omdat deze olie lichter van kleur is en minder neigt tot vergelen dan lijnolie. Streeft een kunstschilder naar puur wit in het werk dan is het dus ook het advies deze niet  met lijnolie te vermengen.

Voor onderschilderen en gronderen is het juist niet raadzaam om witten met saffloerolie te gebruiken. Als olieverf droogt, ondergaat de verflaag namelijk een aantal veranderingen: onder invloed van verschillende chemische reacties neemt het gewicht toe en af. Door dit “werken” van de verf kunnen bovenliggende lagen scheuren.

Dit effect is bij halfdrogende oliën, zoals saffloer- en papaverolie, sterker dan bij lijnolie.

Een wit op basis van saffloerolie is dus perfect geschikt voor normale toepassingen en als mengwit, maar niet  voor gebruik in onderschilderingen. Hiervoor gebruikt men het best een wit op lijnoliebasis zoals Underpainting White.

 

Verschillende lagen wolken met verschillende witten

 

Loodwit

Loodwit is al vanaf ca. vierhonderd jaar voor onze jaartelling bekend en is sinds er wordt geschilderd  één van de belangrijkste pigmenten geweest. Het is ook één van de eerste kunstmatig bereide pigmenten. Door het gebruik van loodoxide is deze verf echter zeer giftig en door Europese regelgeving, die de productie aan banden legt, nog nauwelijks te verkrijgen.

Hoewel de dekkracht van loodwit niet erg groot is, werd deze vooral populair door de mooie warme witte kleur en de sterkte van de verf: Loodwit is een korte verf, waar een schildertoets mooi in blijft staan. Varianten van het Loodwit zoals Cremnitz White en Flake White zijn inmiddels ook niet meer te verkrijgen in Nederland. Een bekende moderne schilder die nog gebruik maakte van Cremnitz White was Lucian Freud die zijn beroemde toetsen en sporen in deze verf achterliet.

 

Het palet met alle witten.

 

Diverse Witten.

 

Zinc White

Winsor & Newton was in 1834 de eerste fabrikant die een Zinc White op de markt bracht: Chinese White. Dit was een aquarelverf en pas in 1850 zou de eerste Zinc White als olieverf op de markt verschijnen.

Met de komst van Zinc White werd Loodwit minder populair en van de eerste plaats als meest gebruikte wit gestoten. Vermenging met lijnolie doet deze wit echter vergelen en maakt de verf broos. De drager die door Winsor & Newton voor deze verf wordt gebruikt is dan ook Saffloerolie.

Het hoofdbestanddeel zinkoxide zorgt voor een relatief snelle droging van deze verf en wordt ook wel gebruikt als bestanddeel bij andere verven om deze sneldrogend te verkrijgen.

Vermengd met Zinc White blijken organische pigmenten minder snel te verbleken bij blootstelling met zonlicht.

Zinc White is een koeler wit dan Loodwit of Titaniumn White, is vrij transparant en geschikt voor glaceren en het mengen van tinten.

 

 

Titanium White

Rond 1916 kwam Titaandioxide wit op de markt. In tegenstelling tot loodwit is deze wit niet giftig en het is nog steeds met meest witte, meest dekkende, meest gebruikte, populairste, moderne wit.

 

Saffloerolie met Titanium

 

Door de dekkracht is het niet uitermate geschikt voor glaceertechnieken, maar voor à la prima technieken is het perfect. Ook voor  het overschilderen van vlakken en het mengen van dekkende kleurtonen leent deze verf zich uitermate goed.

 

Transparent White

Dit is een variant van de Titanium White en is ideaal om tonen te mengen en glacislagen aan te leggen.

Het is transparanter en veel zwakker dan Zinc White.

 

Flake White Hue

Sinds de komst van velerlei synthetische anorganische pigmenten zijn er voor veel pigmenten vervangers op de markt gekomen met meestal veel sterkere en stabielere eigenschappen. Zo’n vervanger wordt dan een Hue genoemd.

Zo heeft Flake White Hue vele eigenschappen van het traditionele Loodwit, maar het sluit de risico’s hiervan uit. Flake White Hue is de stugste verf onder alle witten en is een uitstekend schildermateriaal, dankzij zijn flexibiliteit, duurzaamheid en snelle droging. De aanwezigheid van zinkpigment verbetert tevens de consistentie.

 

Het parelmoerachtige Iridescent White

Iridescent White

Deze wit  bestaat uit een pigment op basis van Mica en kan gebruikt worden om parelmoerachtige effecten te bereiken. De lichtechtheid van deze verf is zeer goed en vermengd met transparante kleuren komt het parelmoereffect vooral goed tot zijn recht.

 

“Yumi” portret met typisch hooglichteffect bereikt met transparante lagen wit

UnderpaintingWhite

Als enige wit van Artists’Oil Colour in het assortiment van Winsor & Newton wordt deze Underpainting White gefabriceerd met lijnolie als drager. Het wordt gewreven met een titanium pigment, wordt aanbevolen voor onderschilderingen of het opzetten van grote partijen wit en is sneldrogend.

 

“Mugshot” Het gebruik van Zinc White en Titanium White
FacebooktwitterFacebooktwitter

Lees Ook