De veelzijdigheid van aquarel schilderen

Steve Johnson, Imbiss, 48 x 72 cm Water Colour on Paper

18de- en 19de-eeuwse schilders als JMW Turner, John Constable, Thomas Girtin, John Sell Cotman and John Robert Cozens ontdekten dat het medium door zijn helderheid en draagbaarheid zeer geschikt was voor de studie van de natuur buitenshuis. Het ondersteunde hun theorieën over de sublieme en ‘romantische’ schilderkunst.  

Artikel door Steve Johnson

Sinds de uitvinding van fotografie om de natuur op te nemen, gevolgd door theorieën van het modernisme, postmodernisme en de abstractie, heeft aquarel zich ontwikkeld tot een breed spectrum aan artistieke inspanningen.

In vergelijking tot grote olie- of acrylverfschilderijen en sculpturen wordt aquarel gezien als een ‘ingetogen’ kunstvorm. Verkoopprijzen op veilingen bewijzen dit, vergeleken met werken die door dezelfde kunstenaar met een ander medium zijn gemaakt. Afgezet tegen grote schilderijen en sculpturen is aquarel relatief goedkoop en niet-giftig.

Emil Nolde, Meisje met rode hoed, Water Colour op papier

Beide punten kunnen voordelig zijn in bepaalde stadia van het creatieve proces, met name tijdens de onderzoeksfase. Het blanco vel papier dat voor je ligt, levert een onbewuste vrijheid van geest. 

‘Je kunt het gebruiken als een manier om angst te overwinnen.’ -Steve Johnson

Aquarel is per definitie een waterig element dat in staat is om te onthullen wat nog niet bekend is, in plaats van uit te drukken wat is. In zekere zin kun je het medium nog altijd in het licht van de Romantiek beschouwen, het dient nog steeds als een soort repetitie voor grote schilderijen en sculpturen. De meeste concepten van beeldhouwers zijn hypothetisch en beginnen en eindigen als tekening. De snelheid waarmee aquarel kan worden uitgevoerd, werkt als een katalysator voor gedachten en voorbereiding.

Gerhard Richter, Marz 91 – Water Colour on paper, 29.2 cm x 39.4 cm

Je kunt het gebruiken als een manier om angst te overwinnen; de angst om iets verkeerd te doen. Juist omdat het goedkoop is en een ‘bescheiden’ vorm van kunst, kan deze vrijheid bestaan. Je verspilt geen tijd en geld als je een aquarel verpest, wat wel kan gebeuren bij grote olieverfschilderijen en beeldhouwwerken wat er vanwege de schaal privé behoorlijk in kan hakken.  

Aquarel is daardoor in staat remmingen weg te nemen en biedt mogelijkheden om te experimenteren en te ontdekken – het echte moment van creatie.

Veel van deze experimenten hoeven nu niet meer gebaseerd te zijn op de beschouwing van natuur, zoals dat bij de Romantiek het geval was. Het zou eerder opsommen wat de verbeelding, het geestesoog en het geheugen voor zich ‘zien’ – iets wat met een cameralens of retina niet mogelijk is.

Eduardo Paolozzi, Study for sculpture, Water Colour on paper

De ondergrond van een aquarelschilderij of -tekening is gewoonweg papier, omdat papier de kleur absorbeert en de verf niet aan de oppervlakte blijft zitten zoals bij andere soorten verf. Dit maakt het mogelijk om met andere materialen over de aquarel heen tekenen alsof het een blanco vel papier is. Potlood, inkt, houtskool, balpen, oliepastel en waskrijt zijn hiervoor erg geschikt, ook kun je het makkelijk inknippen en er collages mee maken.   

Deze veelzijdigheid was voor moderne kunstenaars erg aantrekkelijk. Het gebruik van gemengde technieken werd gemeengoed door de komst van collage en ‘onnatuurlijke’ beeldsamenstellingen als gevolg van de Dada en de surrealistische bewegingen van het vroege modernisme. Deze formele experimenten met media en de breuk met traditie vinden nog steeds plaats.

De volgende kunstenaars laten zien hoe aquarel vandaag de dag kan worden ingezet voor het beschrijven van de innerlijke realiteit en hoe hiermee tot op zekere hoogte de vooroordelen over aquarel als studie van de waarneembare natuur en het verhevene, kunnen worden weggenomen.

Antony Gormley, Hannah Hoch, Paul Klee, Henri Matisse, Agnes Martin, Lucia Nogueira, Chris Ofili, Eduardo Paolozzi, Pablo Picasso, Mark Rothko, Emil Nolde, Gerhard Richter

Artikel door Steve Johnson

Emil Nolde, Nubes rojas, Water Colour on paper

FacebooktwitterFacebooktwitter

Lees Ook